Leven alsof God bestaat. Huizinga-lezing 2017

Meer over het boek

In spel ontstaat cultus, en uit cultus komt cultuur voort, zoals Huizinga leert. Cultuur moet aan drie voorwaarden voldoen en 'metafysisch gericht zijn of zij zal niet zijn', stelt hij in In de schaduw van morgen. Maar wat gebeurt er als een cultuur volledig losraakt van de cultus? Oorspronkelijke rituelen, die zowel menselijk als tijdelijk zijn, beogen het goddelijke en eeuwige te belichamen. De huidige Nederlandse samenleving verliest de verticale dimensie van de cultus, die zich vaak uit in liturgie. Wat overblijft is een eendimensionale, pseudo-cultus, met sport als nieuwe religie. De afwezigheid van transcendentie leidt tot het verdwijnen van verwondering en betovering, terwijl de doordravende rationalisering de armoede van nu blootlegt. Wat niet waarneembaar is, wordt als onwerkelijk beschouwd, en alleen het zichtbare lijkt te bestaan. Waarom verzet het atheïstische humanisme zich zo tegen het christendom? De hedendaagse humanist zou ook samen met de christen voor menselijke waardigheid kunnen opkomen. Waarom wordt religie uit de openbare ruimte verdreven en tot privézaak verklaard, terwijl het nooit alleen persoonlijk is? We leven alsof God niet bestaat, maar waarom niet alsof Hij wel bestaat? Aan de hand van Huizinga en andere denkers wordt gepleit voor heroverweging van de metafysische dimensie van de maatschappij en voor het teruggeven van ruimte aan religie in de openbaarheid en media.