Martin de Haan Volgorde van de boeken (chronologisch)

De vrienden Alain, Ramon en Charles zijn op zoek naar het eindeloos goede humeur dat volgens de ernstige filosoof Hegel onontbeerlijk is voor de ware humor. Intussen denkt Alain over de navel als erotisch middelpunt van het lichaam, ontvlucht Ramon de lange rij bezoekers voor de engelen van Chagall, wil Charles een toneelstuk voor het marionettentheater schrijven en volhardt de voormalige acteur Caliban in zijn nep-Pakistaans waarmee hij niemand nog langer imponeert, behalve een Portugese dienstmeid. Wat als we een grap niet als grap herkennen? Het feest der onbeduidendheid , de vierde Franse roman van Milan Kundera, zou gelezen kunnen worden als een bespiegeling over die vraag. Het is een meesterlijke roman van een gevierd auteur en een magistraal stilist.

Non pas « Pourquoi on meurt ? », mais « Comment on meurt ? ». Que nous mourrions est une chose, que la grande Faucheuse égalise in fine la condition des hommes, puissants ou misérables, ne fait pas l’ombre d’un doute. Mais le dernier combat, l’agonie, est un acte encore socialisé et toujours tabou dans notre société moderne.

Als Jed Martin, de hoofdpersoon van De kaart en het gebied, het verhaal ervan moest navertellen, zou hij misschien beginnen bij een combiketel die het begaf op een koude dag in december. Of bij zijn vader, een bekend, geëngageerd architect, met wie hij tal van eenzame kerstdiners heeft genoten. Hij zou in elk geval melding maken van Olga, een beeldschone Russische die hij aan het begin van zijn carrière heeft ontmoet toen hij voor het eerst zijn fotografische werk op basis van Michelinkaarten exposeerde. Dat was vóór hij wereldwijd succes boekte met zijn 'beroepen'-reeks, waarin hij persoonlijkheden uit alle mogelijke milieus (onder wie de schrijver Michel Houellebecq) portretteerde tijdens de uitoefening van hun vak. Hij zou ook moeten vertellen hoe hij commissaris Jasselin een gruwelijke moordzaak hielp oplossen, waarvan de afschuwelijke details het politiekorps nog lang zouden heugen. Tegen het eind van zijn leven zou hij een zekere sereniteit bereiken en alleen nog gefluister voortbrengen.

De laatste tien jaren uit het leven van de Franse componist Maurice Ravel (1875-1937), vanaf de dag dat hij naar de Verenigde Staten vertrekt.

Frankrijks sterschrijver Michel Houellebecq, auteur van de internationale bestsellers 'Elementaire deeltjes' en 'Platform' is van ver gekomen. Het grote publiek leerde hem kennen toen hij in 1994 opzien baarde met zijn debuutroman 'De wereld als markt en strijd', maar op dat moment had hij al drie boeken op zijn naam staan: een dichtbundel, een essay over de fantasy-auteur H.P. Lovecraft en een poëtisch manifest met de titel 'Leven, lijden, schrijven'. Met name de laatste twee zijn onmisbaar voor wie iets van de schrijver Houellebecq wil begrijpen: ze leggen de basis voor zijn latere werk en geven er reliëf aan. In 'De koude revolutie' verschijnen ze voor het eerst samen in één band, omlijst door een groot aantal kortere, deels nog niet eerder gepubliceerde teksten: van scheldkritieken ('Jacques Prevert is een lul') tot liefdesverklaringen, van filosofische beschouwingen tot dagboekachtige observaties. De derde steunpilaar van de bundel is het lange essay 'Nader tot de ontreddering', waarin Houellebecq een bijna boeddhistische onthechting lijkt te bepleiten: "Ieder individu kan in zichzelf een soort koude revolutie teweegbrengen door even buiten de informatief-publicitaire stroom te gaan staan." Deze confrontaties en bespiegelingen vormen samen het denkkader van een explosief oeuvre, even belangwekkend en even scherp en beweeglijk geschreven als Houellebecqs romans.

Ideeënroman aan de hand van de levens van twee stellen, Tomas & Tereza en Franz & Sabina, waarbij Sabina, een onafhankelijke schilderes die Tsjechoslowakije na 1968 verliet en in Genève woont, een verbindende rol tussen de koppels speelt door haar verhouding met Tomas. Ook deze chirurg en rokkenjager vlucht, met Tereza, uit Tsjechoslowakije naar Zwitserland. Beiden zullen echter terugkeren. Franz is een Zwitserse linkse intellectueel die aanvankelijk een ideale maîtresse vindt in Sabina. Kundera laat zien hoe op beslissende momenten in hun diverse levens lichtheid en zwaarte verwisselbaar zijn, liefde en haat, trouw en verraad, schoonheid en lelijkheid, kunst en kitsch, het komische en tragische, afhankelijk van ieders levensperspectief. Contrapuntsgewijs weeft Kundera hun diverse levens door elkaar, becommentarieert ze en veralgemeent ze met filosofische aforismen. Kundera (1929), vooraanstaand Tsjechisch schrijver, woont sinds 1974 in Frankrijk.

Een twaalfjarige jongeman klimt in de bergen in een elektriciteitsmast, helemaal tot op het platform. De gapende leegte onder zijn voeten oefent een vreemde aantrekkingskracht op hem uit: zal hij springen? Dertig jaar later moet hij terugdenken aan dat moment. Hij heeft de liefde van zijn leven gevonden en zijn eigen economische waarde opgeschroefd door een briljant idee voor een nieuwe vorm van toerisme te lanceren, maar hoe stabiel is geluk? In ieder geval kunnen we er geen recht op doen gelden, zoveel is zeker. Met Platform voegt Michel Houellebecq een omstreden meesterwerk aan zijn explosieve oeuvre toe. Opnieuw houdt hij de moderne westerse mens een spiegel voor - een lachspiegel, welteverstaan, volgens het procédé van Elementair deeltjes: het uitvergroten van bepaalde details die we normaal gesproken liever niet zien, en het tot hun uiterste consequentie doortrekken van de principes die ten grondslag liggen aan onze wereld van markt en strijd. Een wrang-komische roman over liefde en seks, aanbod en vraag, reizen en roerloosheid.

Elementaire deeltjes is het verhaal van de twee halfbroers Bruno en Michel, kinderen van eenzelfde moeder, die half verweesd los van elkaar opgroeien en elkaar pas later leren kennen. De in zijn schooltijd gekwelde Bruno ontwikkelt zich tot een ziekelijk aan seks verslaafde genotzoeker. De eenzame ziel Michel groeit uit tot een briljant moleculair bioloog, wiens onderzoekingen uiteindelijk zullen leiden tot de vervanging van de mens door een nieuwe, niet-individualistische soort. De levenswegen van de twee broers zijn exemplarisch voor het morele bankroet van de liberale westerse samenleving, waarvan Houellebecq op visionaire wijze het einde aankondigt.