Ian Buruma Boeken

Ian Buruma geeft een scherpe analyse van de spanningen tussen religie en politiek op drie continenten. Acht jaar lang hebben de Verenigde Staten een evangelische christen als president gehad, wiens goedgeorganiseerde, gelovige achterban de scheiding van Kerk en Staat soms helemaal leek te willen opheffen. Door het toenemende aantal radicale moslims groeit aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, in Europa, de angst dat de islam de westerse democratie aan het uithollen is. En zelfs in Azië, bij uitstek een polytheïstisch continent, is de ontwikkeling van de democratie lange tijd belemmerd door de nauwe banden tussen de staat en religie. God op zijn plaats biedt rijke inzichten in de ‘botsing’ tussen Oost en West, en in het aanhoudende conflict tussen religieuze en seculiere autoriteiten.

Verslag van een speurtocht door Zuid-Oost Azië naar de manier waarop de landen daar een evenwicht proberen te vinden tussen westerse invloeden van buitenaf en hun eigen culturele waarden.

In 1945 werd West-Europa bevrijd door de Engelsen en de Noord-Amerikanen. Het VK en de VS waren toonbeelden van vrijheid, openheid en democratie. Na brexit en de verkiezing van Donald Trump is weinig meer over van dat beeld. Hoe is het zover gekomen? Waarom worden beide landen nu bestuurd door leiders die alles waar Churchill en Roosevelt voor hebben gestreden met voeten treden? Vanuit de onverwachte wending die de politiek van beide landen genomen heeft, vraagt Ian Buruma zich af of dit iets te maken heeft met de glorie van weleer. Hij gaat de relatie tussen de beide landen na, maar vooral ook de persoonlijke verhouding tussen de Britse premiers en de Amerikaanse presidenten, te beginnen bij Churchill en Roosevelt. Maar ook tussen Kennedy en Macmillan, Reagan en Thatcher, Bush en Blair, en tenslotte Johnson en Trump. Dit resulteert in een serie prikkelende karakterschetsen en veelzeggende anekdotes. Buruma tekent een fascinerend beeld van de Anglo-Amerikaanse wereld in verval, en hoe een roemrijk verleden kan leiden tot de problemen van vandaag.

In het essay Grenzen aan de vrijheid. Van de Sade tot Wilders probeert Ian Buruma licht te werpen op actuele politiek- maatschappelijke vragen over vrijheid. Er is immers nauwelijks een begrip dat ons tegenwoordig meer bezighoudt. Steeds weer laaien de discussies op over godsdienstvrijheid, seksuele vrijheid, vrijheid van onderdrukking, enzovoort. Betekent vrijheid van meningsuiting dat we zomaar iedereen kunnen beledigen? Weinigen zullen dat beamen. Wilders heeft zich opgeworpen voor ‘onze vrijheid’, in een gewiekste vlaag van opportunisme. Maar wat is vrijheid dan precies? Ian Buruma plaatst deze vraag in een historisch en internationaal perspectief. Vrijheid is nooit absoluut, betoogt Buruma. Dat geldt niet alleen voor De Sade en diens pleidooi voor seksuele vrijheid, maar ook voor het universele vrijheidsideaal dat de Amerikanen gewapenderhand proberen te verspreiden.

Van jongs af aan hoorde Ian Buruma de verhalen van zijn vader over `de oorlog . Er waren ernstiger verhalen, al was het zijne erg genoeg. Hij zat ondergedoken, werd opgepakt, tewerkgesteld in Berlijn, overleefde bombardementen en ontsnapte aan de hongerdood. Maar wat Buruma het meest intrigeerde: na de oorlog pro­ beerde zijn vader met vele anderen zijn leven voort te zetten alsof er niets was gebeurd. Hij vroeg zich af: wat gebeurde er precies vlak na de meest verwoestende oorlog in de geschiedenis? Hoe richtte de wereld zich op uit de puinhopen? In een mozaïek van persoonlijke verhalen, brieven, dagboeken en films geeft Buruma een schets van de onmiddellijke nasleep van de oorlog, in Europa, Amerika, Azië en de Sovjet­Unie.

Buruma, die zijn jeugd en opleiding in Nederland heeft doorlopen, in dezelfde omgeving als Theo van Gogh, krijgt van vrienden de gelegenheid om tijdelijk in Amsterdam te verblijven om dit boek te schrijven over de moord op Van Gogh. Er zijn al veel beschouwingen, boeken en columns over deze gebeurtenis uitgegeven. Dit boek onderscheidt zich omdat het een beschrijving is 'van binnenuit' van het culturele klimaat waarin Van Gogh (evenals de auteur) is opgegroeid. Er worden interessante parallellen getrokken tussen de moord op Fortuyn en Van Gogh en tussen de herkomst en integratie van asielzoekers Ellian en Hirsi Ali. Buruma schrijft het gebeuren met de verhelderende distantie van iemand die een tijdje is weggeweest. Het boek is vooral gebaseerd op krantenberichten, het deskundigenrapport van de strafzaak tegen Mohammed B. en gesprekken met onder andere de ouders van Van Gogh, wethouder Aboutaleb, burgemeester Cohen, rechtsgeleerde Ellian, politica Hirsi Ali en vele andere vrienden en bekenden van Van Gogh. Het boek, eerst in het Engels in New York verschenen, is een interessante aanvulling op de literatuur over de veranderingen in het Nederlandse multiculturele klimaat sedert 11 september 2001.

In het essay Grenzen aan de vrijheid. Van de Sade tot Wilders probeert Ian Buruma licht te werpen op actuele politiek- maatschappelijke vragen over vrijheid. Er is immers nauwelijks een begrip dat ons tegenwoordig meer bezighoudt. Steeds weer laaien de discussies op over godsdienstvrijheid, seksuele vrijheid, vrijheid van onderdrukking, enzovoort. Betekent vrijheid van meningsuiting dat we zomaar iedereen kunnen beledigen? Weinigen zullen dat beamen. Wilders heeft zich opgeworpen voor 'onze vrijheid', in een gewiekste vlaag van opportunisme. Maar wat is vrijheid dan precies? Ian Buruma plaatst deze vraag in een historisch en internationaal perspectief. Vrijheid is nooit absoluut, betoogt Buruma. Dat geldt niet alleen voor De Sade en diens pleidooi voor seksuele vrijheid, maar ook voor het universele vrijheidsideaal dat de Amerikanen gewapenderhand proberen te verspreiden.

In Hun beloofde land vertelt Ian Buruma het verhaal van zijn grootouders Bernard Schlesinger en Winifred Regensburg, de in Londen geboren kinderen van Duits-Joodse immigranten. Hun liefde hield zestig jaar stand, hoewel de geliefden jaren van elkaar gescheiden waren. Want tijdens de Eerste Wereldoorlog diende Schlesinger in Frankrijk en het Midden-Oosten, in de Tweede in India. Ze schreven elkaar brieven, bijkans dagelijks, waarin ze vertelden over hun leven, maar ook over kunst, muziek en hoop. De brieven vormen de basis van Buruma’s verhaal. Hun beloofde land is een eerbetoon van Ian Buruma aan zijn grootouders, die erin geslaagd zijn hun gezin met toewijding en liefde door twee wereldoorlogen te loodsen

Combining history and biography, this book examines the theme of Englishness, looking at European Anglophiles and Anglophobes, from Voltaire to Isaiah Berlin.