Jeroen Brouwers Boeken

Geheime liefde en liefdesverraad leiden tot een bloedige vergelding.

In een door kloosterlingen geleid jongenspensionaat vindt in de jaren vijftig van de vorige eeuw seksueel misbruik, sadisme en vernedering plaats. Broeder Bonaventura is er getuige van en zwijgt zoals iedereen. Maakt dit hem medeplichtig? Het hout geeft een cynisch beeld van de misdaden en de hypocrisie in de roomse kerk, die heden nog de verontwaardiging en frustratie oproepen van wie er het slachtoffer van zijn geweest.

De zondvloed vertelt het verhaal van een jongen die opgroeit in Indië, zijn verblijf in een Japans gevangenkamp, het eerste contact met meisjes, zijn kostschooljaren in Nederland en uiteindelijk zijn eerste huwelijk. Maar het is vooral een roman over de invloeden die het leven richting geven en waardoor een persoonlijkheid wordt gevormd. De zondvloed werd bekrrond met de Bordewijkprijs.

In Cliënt E. Busken zit de hoofdpersoon vastgegord in zijn rolstoel op de gesloten afdeling van een instelling waar hij tegen zijn zin verblijft en denkt, piekert, maalt en bedoelt. Hij zegt niets en misschien is er iets mis met zijn gehoor, maar van wat om hem heen gebeurt blijft hij een scherp waarnemer en inwendig voorziet hij zijn medebewoners en het personeel van snerpend commentaar. Ongericht wentelen zijn gedachten door elkaar en bewegen zich van verontwaardiging en machteloos verzet tegen zijn situatie via troebele herinneringen naar megalomanie. Cliënt E. Busken beschrijft een dag van zijn verblijf in de psychiatrische instelling. Navrant en hilarisch openbaart zich een warrig geestesuniversum.

Zonsopgangen boven zee vertelt over een veertigjarige man en zijn jonge geliefde Aurora, met wie hij vast komt te zitten in een lift. De roman is een minutieuze beschrijving van obsessionele angsten over vergankelijkheid, seks en dood.

In ‘De laatste deur’ beschrijft Jeroen Brouwers de levensomstandigheden van Nederlandstalige auteurs en hoe die hen tot zelfmoord hebben aangezet, alsmede de indicaties daartoe die zij soms in hun werken hebben nagelaten. Welke invloed had bijvoorbeeld de Bijbel op de zelfmoord van schrijvers als François Haverschmidt, welke uitwerking hadden politiek en wereldgeschiedenis op de laatste dagen van Menno ter Braak? Er zijn perioden van zelfmoordgolven in de schrijverswereld, zoals in het laatste kwart van de jongste eeuw: Halbo C. Kool, Jan Emmens, Jan Arends, Jotie T’Hooft, nog anderen. En in de eerste jaren van de eenentwintigste eeuw de zelf veroorzaakte dood van Adriaan Venema, Anil Ramdas, Nanne Tepper, Joost Zwagerman en opnieuw tal van bekende en minder bekende anderen. Kortom, ‘De laatste deur’ is een literaire geschiedenis van zelfmoord, geschreven met empathie en betrokkenheid in een nieuwe, ingrijpend herziene en geactualiseerde editie.

Zijn tocht door het leven is tot nu toe niet geheel onopgemerkt verlopen. Maar de horizon komt naderbij, onherroepelijk, stap voor stap. Documentair filmmaker, schrijver, acteur, regisseur Cherry Duyns kijkt achterom, naar de sporen die hij op papier heeft achtergelaten: gesprekken, beschouwingen, beschrijvingen, lofredes, laatste woorden voor dierbaren. Verhalen die naar zijn films verwijzen, maar ook naar zijn boeken. Verhalen over vrienden en helden, van wie er velen in de tijd zijn achtergebleven: Harry Mulisch, Jeroen Brouwers, Walter Kempowski, Armando, Klaas Gubbels, Eelke de Jong, Johnny van Doorn, Thomas Rap, Gerhard Durlacher, Johan Cruijff, Henri Plaat, K. Schippers, Claude Vivier, Reinbert de Leeuw, de Comedian Harmonists, Johnny Weismüller (Tarzan).

Samen met zijn moeder bracht Jeroen Brouwers zijn kleuterjaren door in het Japanse interneringskamp Tjideng op Java. In de roman 'Bezonken rood' heeft hij op aangrijpende wijze zijn herinneringen verwerkt aan deze periode uit zijn jeugd. 'Bezonken rood' werd door critici vrijwel unaniem lovend besproken. Inmiddels zijn er vertalingen verschenen in Frankrijk, Duitsland, Engeland, de Verenigde Staten, Zwitserland, Noorwegen, Zweden, Polen, Portugal, Turkije en Servië. 'Bezonken rood' werd in 1995 in Parijs bekroond met de prestigieuze Prix Fémania Étranger.

In de roman Winterlicht worden de nadagen beschreven van de schrijver en fotograaf van wolken Jacob Voorlandt. Deze stelt zijn leven in dienst van de literatuur, blijft zijn roeping trouw ondanks tegenspoed, maar slaagt er niet in dat ene onvergetelijke meesterwerk te schrijven. En wat is liefde? Eenzelfde illusie als onsterfelijkheid en voorbijtrekkende wolken.