Het varken aarde is het eerste deel van de trilogie De vrucht van hun arbeid , die John Berger in de jaren ’80 van de vorige eeuw schreef. In het begin van de jaren ’70 werd Berger ook in Nederland bekend door vertalingen van zijn kunsthistorische essays en de roman G , maar vooral door de uitzending van de televisieserie over beeldende kunst Anders zien. Met G won hij de prestigieuze Man Booker Price. Sinds 1974 woont Berger aan de voet van de Franse Alpen. Over de bevolking daar schreef hij zijn trilogie. De verhalen uit Het varken aarde bestaan uit twee essays en acht samenhangende, maar toch ook op zichzelf staande verhalen, die worden afgewisseld met gedichten. Ze gaan over het slachten van een koe en een varken, over een koppige boer, over een niet te temmen vrouw. In Het varken aarde dienen de eerste bedreigingen zich aan: de tractor die het paard moet vervangen, de belastinginspectie die een eeuwenoude traditie van drank stoken gaat belasten, de oorlog die families splijt. De verhalen laten zien wat er aan onvervangbare kennis en ervaring verloren gaat en hoe een overlevingscultuur ten onder gaat aan de vooruitgangscultuur. De verhalen die John Berger hierover schrijft zijn hartverscheurend. Berger is ook beeldend kunstenaar en dat weerspiegelt zich in zijn grandioze verteltrant. Er is geen andere schrijver die met zo weinig woorden zo beeldend is.
In hun arbeid Reeks
Deze trilogie vertelt de reis van de Europese boer van de bergen naar de metropool, en brengt de transformaties van hun levens en cultuur te midden van modernisering in kaart. Samengesteld uit drie afzonderlijke romans, duikt het diep in de diepgaande sociale en economische verschuivingen die plattelandsgemeenschappen ervaren. Het verhaal verkent thema's als identiteit, ontheemding en de zoektocht naar verbondenheid in een snel veranderende wereld. Het biedt een aangrijpende literaire verkenning van verloren tradities en verworven aanpassingen.




Aanbevolen leesvolgorde
Ver weg in Europa bestaat uit een serie liefdesverhalen tegen de achtergrond van het verdwijnen van het traditionele leven in een bergdorp. Berger toont zich daarbij een indrukwekkende notulist van de dood van een boerencultuur en vertelt zijn verhalen in een krachtige, beeldende taal. Hoewel alle verhalen een melancholische sfeer ademen, worden ze nergens sentimenteel en getuigen ze van Bergers compassie met zijn hoofdpersonen die onder vaak harde omstandigheden proberen te overleven. John Berger ziet zichzelf vooral als verteller van verhalen. Volgens Berger begint vertellen niet met het bedenken van een verhaal, maar met het luisteren ernaar. De verhalen uit Ver weg in Europa zijn dan ook geen beschouwingen van een buitenstaander, maar komen voort uit de gemeenschap waar hij als verteller deel van uitmaakt. Betweterij, moralisme en voorhoededenken is hem daarbij vreemd, als verteller is hij slechts degene die ervaringen doorgeeft. Dat doet hij in uitermate krachtige beeldende taal.
Sering en Vlag is het derde en afsluitende deel van De vrucht van hun arbeid. In deze roman zijn de plattelanders uit de eerste twee delen naar de grote stad vertrokken, omdat ze als kleine boer economisch niet meer konden overleven. Sering en Vlag is een liefdesverhaal en speelt zich af in een niet nader omschreven toekomst. Sering en Vlag zijn de bijnamen van Soekoes en Zjoezja, nazaten van oorspronkelijke plattelanders en de hoofdpersonen van deze roman. Hun liefde komt tot bloei op de vuilnishopen aan de zelfkant van Troje, een imiginaire metropool die verwijst naar de mondiale grootstad, waar het lompenproletariaat ploeterend zijn weg door de stadsjungle probeert te vinden. Ze komen aan de kost als kleine criminelen, via list en bedrog, diefstal, bedreiging en erger en dromen over een toekomst op een wit schip waar ze elkaar ongeremd kunnen beminnen. De werkelijkheid blijkt echter een stuk weerbarstiger. Uit deze roman spreekt Bergers betrokkenheid bij de outcasts van de samenleving: de vluchtelingen, emigranten en anderen die aan de zelfkant van de maatschappij leven. Zijn mededogen vertoont geen spoor van arrogantie, hoogmoed of zelfingenomenheid. Eén van Bergers belangrijkste kwaliteiten als schrijver is ongetwijfeld zijn inlevingsvermogen en vooral de directe en beeldende manier waarop hij dat weet te verwoorden.
Gerelateerde boeken
Vereint sind diese Romane das große Epos der rauhen savoyardischen Landschaft und seiner Menschen: John Bergers Bücher Sau-Erde, Spiel mir ein Lied und Flieder und Flagge. In ihnen beweist er seine große Erzählkunst und unnachahmliche Beobachtungsgabe.