Froukje Slofstra Boeken

Leven en lot is een breed opgezet epos over de Russische Tweede Wereldoorlog, naar het voorbeeld van Tolstojs Oorlog en vrede. De lezer leeft mee met Mostovskoj, de bejaarde bolsjewiek van het eerste uur die in Duitse krijgsgevangenschap vasthoudt aan de onbuigzame overtuigingen waarvoor hij geleefd heeft; met Ljoedmila, de vitterige echtgenote van hoofdpersoon Viktor Strum, die nadat haar zoon gestorven is haar man, dochter en moeder verwaarloost; en met Nikolaj Krymov, de doorgewinterde partijfunctionaris die de hypocrisie en de terreur van de partij pas begint te doorzien als hij er zelf het slachtoffer van wordt. Grossman schrijft meesterlijk over het leven van gewone, bange, onvergetelijke mensen die door de staat en hun tijd - het 'lot' - verleid worden tot allerlei kleine, banale vormen van verraad.

'Er is geen naam voor wat ik voel als ik aan je denk, het is meer een onophoudelijk zingen in mijn hart.' Een man schrijft een roerende liefdesbrief aan zijn vrouw, maar de brief is geschreven door een vrouw, in opdracht van de man. Ze schrijft alles voor hem, zakelijke en intieme brieven, krantenartikelen, een dik boek vol interviews met beroemdheden. De man houdt van zijden kostuums en felgekleurde stropdassen, zijn ego is mateloos. Hij eist alles van zijn ghostwriter, uiteindelijk zelfs een roman: één man, twee vrouwen, het aloude verhaal, maar wel pakkend graag. De ghostwriter heeft drie kinderen, geen ander inkomen, het huis moet afbetaald en ze gaat akkoord.

Zij was een prachtige vrouw. Kimmo Joentaa kan het niet vatten, dat woordje 'was', maar Sanna, zijn vrouw, is 'na een slopende ziekte' overleden. Als in trance probeert hij door te leven, en als in trance zit hij in het Finse Turku op zijn kantoor op het hoofdbureau van politie, als hij bij een misdrijf geroepen wordt. Een vrouw is in haar bed door verstikking om het leven gebracht. Wanneer hij de vermoorde vrouw aanschouwt, ziet hij meteen Sanna voor zich - ingeslapen en nooit meer ontwaakt. IJsmaan, met in de hoofdrol de vriendelijke, melk drinkende inspecteur Joentaa, vertelt verontrustend rustig en in de stilte van een prachtig winterlandschap over een oude droom van de mensheid: eenmaal in het leven de klok terugdraaien tot de volmaakte paradijselijke onschuld weer is bereikt. In hun verlangen daarnaar, merkt de inspecteur, gaan sommige mensen heel ver.