Książka przedstawia proces karny z perspektywy ewolucji naukowej oraz wkładu kluczowych postaci w rozwój tej dziedziny, analizując jego aktualną specyfikę. Definiuje kierunki transformacji, opisując historyczne i współczesne uwarunkowania w trzech systemach prawnych: polskim, francuskim i niemieckim. Autorka formułuje wnioski dotyczące globalnego stanu procesu karnego w kontynentalnym porządku prawnym, ukazując wielowymiarowość postępowania karnego przez odniesienia do dotychczas nieporuszanych w literaturze perspektyw badawczych. Książka stanowi syntezę rzeczywistości karnoprocesowej, obejmując tradycję kształtowania się procesu jako dyscypliny naukowej oraz analizę jej aktualnego stanu, uwzględniając osiągnięcia i zagrożenia. Autorka, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, znana z monografii o zasadzie oportunizmu i legalizmu oraz licznych prac opartych na badaniach prawnoporównawczych, bada istotę procesu oraz jego relacje z prawem i prawem karnym materialnym, konfrontując te zagadnienia z historią teorii procesu karnego. Po raz pierwszy w polskiej literaturze przedstawiono wpływowe postacie, które znacząco wpłynęły na rozwój teorii procesu karnego, ze szczególnym uwzględnieniem naukowego świata francuskiego i niemieckiego, gdzie kształtowano kluczowe pojęcia do końca XIX wieku.
